Cechy cytologiczne:
Gruczoły szyjki macicy wyścielone są przez nieprawidłowe, kolumnowatego kształtu komórki gruczołowe (Fot. 1). Pod względem cytologicznym przypominają one raka gruczołowego inwazyjnego. Ich jądra komórkowe są hiperchromatyczne, wydłużone, cygarowatego kształtu i posiadają grube ziarnistości chromatyny. Stosunek jądrowo-cytoplazmatyczny przesunięty jest na rzecz jądra. W cytoplazmie występują złogi śluzu wewnątrzkomórkowego (Fot. 2). Patologiczne figury podziałów mitotycznych oraz ciałka apoptotyczne mogą być liczne (Fot. 3).
Cechy architektoniczne:
Atypowy nabłonek gruczołowy tapetuje gruczoły szyjkowe ogniskowo, wieloogniskowo lub w sposób rozlany, a zwykle występuje przejście prawidłowego nabłonka gruczołowego w nabłonek proliferujący (Fot. 4). Komórki atypowego nabłonka gruczołowego są silnie stłoczone, układają się w dwa lub więcej rzędów, a mikroskopowo obserwuje się pseudowarstwowość (Fot. 5). Obserwuje się struktury brodawkowate i sitowate. Inwazja podścieliska nie występuje.
Typy histologiczne:
Występują dwa typy histologiczne: szyjkowy (podobny do nabłonka gruczołowego szyjki macicy) (Fot. 1, 4) i jelitowy (podobny do nabłonka gruczołowego jelita) (Fot. 2).
